Davut ZAT

    davutzat@gmail.com

Bayramlar, Türk milletinin hayatındaki özel ve önemli günlerdendir. Avrupalı olmaya hazırlandığımız bu günlerde, bir Kurban bayramına daha ulaşmış bulunmaktayız. Bayramlarımız, soysal dayanışma, karşılıklı sevgi ve hoş görü ile saygının tesis edildiği özel günlerdir.

Her yıl tekrarlanmakta olan ve ömrü olanların şahit olduğu bu bayramlarda, kendine has çeşitli programlarla kutlama etkinlikleri düzenlenmektedir. Bayram namazı kılmak, kurban kesmek ve etleri paylaştırmak, akraba, komşu ve hasta ziyaretleri yapmak bunlardan bazılarıdır. Memleketlere yapılan heyecanlı yoluculuklar ve bayram ziyaretleri ile şenlenen hâneler, toplu mekanlarda bir araya gelerek yapılan bayramlaşmalar ve bayrama özgü kurban etinden yapılan yemek ve tatlı ikramları, Kurban bayramının en belirgin özelliklerindendir.

Yıl boyunca hayatın yoğunluğunda yorulan insanlar, ihmal ettikleri eş, dost ve yakınlarına kavuşmakta, onlarla dertleşmekte, birkaç günlüğüne de olsa duygusal bir nefes alma imkanı bulmaktadırlar. Bayramlar bu şekilde hayatın yorucu temposuna bir soluk aldırmaktadır. Topluca bir dinlenme ve eğlenmenin yanı sıra, hasta ve yaşlı ziyaretleri ile yıl içinde ahirete yollanan insanların eksiklikleri bayramlarda fark edilmekte ve hayatın faniliği bir kez daha hatırlanmaktadır. Gelişen teknolojiye rağmen meydana gelen ezici yorgunluk ve kaybolan duygular, bayramlar sayesinde yumuşayarak coşkuya dönüşmekte ve böylece duygusal derinlik yakalanabilmektedir.

Kurban, yakınlık ve yaklaşma anlamına gelmektedir. İslam dininde Allah''ın emrine uyarak ibadet etmek ve sevap kazanmak amacıyla Allah''a yakınlaşma aracı olarak kesilen hayvana kurban ismi verilmektedir. Kurban, mali yeterliliği yerinde olan Müslümanların yaptığı ibadetlerdendir. Bu görev, Hak yolunda Allah istediğinde, onun emrine uymanın bir ölçüsü olarak yerine getirilmektedir. Kurban kesilirken; "Benim namazım, ibadetlerim, yaşayışım ve ölümüm alemlerin Rabbı Allah içindir ki, O''nun ortağı yoktur" anlamına gelen En'am Suresinin 162. ayeti kerimesi okunmaktadır.

Ülkemiz kamuoyunda yer alan bazı tartışmalarda, kurban kesmenin bir hayvan katliamı olduğu şeklindeki yapılan yorum ve eleştirilere katılmak mümkün değildir. Çünkü; Kurban kesmek İslam'a ait insani ve sosyal bir fedakarlık olup, bu ibadet ile toplumsal kaynaşma, dayanışma ve yardımlaşma tesis edilmektedir. Ayrıca, kurban bayramında kesilen hayvanlarla ilk bakışta hayvan kesiminde bir artış oluyor gibi gözükse bile durum bundan tamamen farklıdır. Çünkü, kurban bayramı ile birlikte kasaplar tatile çıkmaktadır. Herkesin evine et girmesi nedeniyle tüketim gerçekleşene kadar yeni hayvan ve ete ihtiyaç duyulmayacağından, bir süre hayvan kesimleri durmuş olmaktadır. Bir başka boyuttan sorgulanacak olursa, bu eleştirileri yapan kimseler acaba bir yıl boyunca ihtiyaç sahiplerini tespit ederek, kaç defa onların evlerine et alıp götürmektedirler. Yada kesilen kurbanların etleri heba mı edilmektedir ki bu tür tepkiler verilmektedir . Elbetteki kainatın ve tabi ki hayvanların da yaratıcısı olan Allah cc. bizden daha merhametlidir!..

Bu tür itirazlarda bulunanlar, tükettiği yemeklerde et türü gıdalarla beslenmiyorlar mı, hayvanların diğer yan ürünlerinden elbise, ayakkabı vs. şekillerde yararlanmıyorlar mı acaba? Kurbana itiraz etmek, bu sosyal boyutlu gerçekleri görmezden gelmek demek olmuyor mu? Bu tür yaklaşımlarda art niyet yok ise şayet, bir ön yargı yada çifte standartlı tutum olduğu muhakkaktır. Kendi zevkleri için yeryüzünde her gün, binlerce hayvanın kesilmesini çok görmeyenler, yılda bir kez Allah rızası için bir miktar hayvanın muhtaçların yararlanması için Kurban adı altında kesilmesini çok görmeleri doğrusu düşündürücü bir durumdur. Bazı ülkelerde düzenlenen festivallerde ve boğa güreşlerindeki hayvan katliamına eğlence ve spor gözü ile bakılmaktadır. Yılbaşı gecelerinde Noel kutlamak adına hindiler ve çam ağacı kesilirken benzer tartışma ve eleştirileri kamuoyunda ne yazık ki göremiyoruz!

Kurban kesmenin meşruiyeti; din, ahlak, toplum ve sosyal yararları bakımından bir takım ihtiyaç ve ibretlere dayanmaktadır. Eğer birazcık düşünecek olursak, bunun değerlendirmesini her akıl ve vicdan sahibi rahatlıkla yapabilecektir. Asıl üzerinde durulması gereken konu, bugünkü koşullarda kutlanan bayramların, eski bayramlardaki kadar sevinç ve coşkuya dönüştürülememesi hususudur. Çünkü; yeryüzü ve özellikle de yakın çevremiz, insanlık adına her türlü ilkellik içinde, insanlık ve insaf dışı muamelelerle sürdürülen savaşların yapıldığı günleri yaşamaktadır. Bu bayram vesilesi ile biraz daha insafa gelerek, insana hayvan kadar değer vermeyen anlayışların yeryüzünü ne hale getirdiğini görerek, bunu ruhumuzun derinliklerinde hissetmek zorunluluğumuz olduğunu ve insan olmanın bunu gerekli kıldığını, asıl kınanması gerekenin bu kanlı katliamlar olduğu bilinciyle hareket edelim.

Bu nedenle, kurbanın kanından rahatsızlık duymaya gerek yoktur. Vatanlara saldırı yapılırken, mâbedler yıkılırken, kadınların namusları çiğnenirken, ülkelerin kaynakları sömürülürken, çocuklar kurşunlanırken; çevre, kültür, sanat, ahlak, tarih, ilim, vs.. gibi değerler tek tek kurban edilirken, bütün bunlara karşı tepki duyabilmeyi öğrenebilmek gerekmektedir. Bunun için, kutsal bildiğimiz bu değerlerimize tecavüz söz konusu olduğunda ve gerektiğinde yani kan akıtabilmenin meşru görüldüğü zamanlar için, Allah emrettiğinde bir bakıma merhamet adına, merhametsiz olabilmenin bir antremanı ve uygulama pratiğidir, kurban kesmek..!

İçinde yaşadığımız bilim ve teknoloji çağının karşımıza çıkardığı şartlar, insanlarımızın hayatlarındaki yolculuğu da büyük ölçüde değiştirmiş, olaylara bakış açılarında çeşitlilik ve farklılıklar meydana getirmiştir. Bu nedenle bayramlar; ister dini, ister iktisadi, ister sosyo-kültürel boyutlarıyla değerlendirilsin, hepimiz için farklı anlamlar taşımasının yanında, netice olarak olumlu sonuçlar ifade etmektedir. İnsan ilişkilerine çeşitli renklilik ve değer katan bayramlarımız; içinde bulunduğumuz sosyal, kültürel ve tarihi yapıya katkı sağlamak açısından büyük bir önem taşımakta ve toplumumuz için bir moral kaynağı olmaktadır.

Bu vesile ile Kurban Bayramının, aramızdaki dargınlık ve kırgınlıkların ortadan kalkmasına, sevgi ve saygı çerçevesinde dayanışmanın ve yardımlaşmanın kuvvetlenmesine vesile olmasını diliyorum.

Bütün bayramları sıhhat, neş''e ve başarı içinde sevdiklerinizle birlikte kutlamanız dileğiyle, her gününüz bayram olsun. Kurban Bayramınız kutlu olsun.